TÜBAR

TAKDİM(29)

YENİ LİSAN’IN 100. YILINDA 

Tereddüt etmeden söyleyebiliriz ki günümüz Türkiye Türkçesinin yazı dili, 100 yıl önceki Yeni Lisan Hareketiyle şekillenmiştir.

Yeni Lisan Hareketi, Yeni Hayat diye adlandırılan bir dünya görüşünün parçasıydı. Hedef, Türk insanını “yeni”leştirerek dönüştürecek bir toplumsal ülkü, bir toplumsal proje idi. Yöntem, “taklit” değil “ibda” (yaratıcılık), kozmopolitliğe karşı durmak ve millîleşmekti. Bu düşünce, Balkan Savaşı hezimetinden sonra Türk’e bir millî uyanış ruhu vermiş, Millî Mücadele’nin de “fikir-kuvvet”i olmuştu.

Yeni Hayat ve Yeni Lisan Hareketi’ni ortaya atanlar, tam bir mahviyetle (alçakgönüllülükle) görüşlerini kendi adlarına değil, bütün camiaları adına ifade etmişlerdir. Sonuçta hem fikir hem yazı dili alanında başarılı olunmuştur. Cumhuriyet’in ilk dönemindeki toplumsal ruh, doğrudan doğruya Yeni Hayat ve Yeni Lisan görüşüne bağlıdır.

100 yıl sonra durum nedir?

Çark artık tersine işlemektedir.

Artık millî ruh yerine, “millî suçluluk” projesi fora yelken yol almaktadır. Basın-yayın organlarımız, “Ermenileri kestik, Rumları kovduk ve daha bilmem kimlere bilmem daha ne zulümleri yaptık…” teranesiyle insanımızda bir “suçluluk psikolojisi” yaratmaya çalışmaktadır. Yakın bir gelecekte Türk ve Türkçe kelimeleri bir ayrımcılık ifadesi gibi görülebilir.

100. yılında, Yeni Lisan ruhu artık yoktur!

Türkçenin devlet dili olarak hâkimiyetine son verme gayretleri artarak devam etmektedir.

Kamuoyu bu durumdan büyük ölçüde etkilenmiştir. 100. yılında Yeni Lisan Hareketi’nin pek az kurum tarafından hatırlanmasının başka bir anlamı olamaz.

Yeni Lisan Hareketi, devrin icabı olarak öncelikle Arapça ve Farsça karşısında tavır almıştı. Yeni Lisan ruhu için bu dillerin yerini günümüzde İngilizce almıştır.

Türkçe gönüllüsü herkes, gönlünü ferah tutmalıdır. Türkçe hakkındaki çalışmalar, 100 yıl öncekiyle karşılaştırılamayacak ölçüde çoğalmıştır.

11 Nisan 2011- Ankara

Nâzım H. POLAT